Gmina Niechlów

Obszary chronione:

 

            Gmina Niechlów stanowi zwarty układ funkcjonalno-przestrzenny, ograniczony od południa korytem rzeki Odry, od zachodu dolina Kopanicy-Rowu Śląskiego, a od wschodu lokalna strefą wododziałową dzielącą charakterystyczną „wyspę” wysoczyznową na dwie części. Według podziału Polski na jednostki fizyczno-geograficzne teren gminy położony jest na styku dwóch makroregionów, wchodzących w skład prowincji Nizin Środkowopolskich

 

Północna część gminy należy do makroregionu Niziny Południowo-wielkopolskiej, reprezentowanej na tym obszarze przez mezoregion Wysoczyzna Leszczyńska. Południowa część gminy  znajduje się natomiast w obrębie makroregionu  zwanego Obniżeniem  Milicko-Głogowskim, reprezentowanym na tym terenie przez mezoregion Pradolina Głogowska. W granicach gminy ma on postać dużej wspólnej doliny środkowej Odry i dolnej Baryczy, o szerokości od kilkudziesięciu metrów do ok. 2km. Wysokość nad poziomem morza wacha się od ok. 76 m n.p.m. w dnach dolin rzeki Baryczy oraz Rowów Polskiego i Śląskiego, do ok. 113 m n.p.m. na kumulacji wysoczyzny na wschód od Wronińca.           

 

Na obszarze gminy Niechlów znajdują się:

-        Obszary chronionego krajobrazu „Dolina Baryczy”,

-        Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000

  • „Łęgi Odrzańskie” (kod obszaru: PLB020008) - obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO),
  • „Łęgi Odrzańskie” (kod obszaru: PLH020018) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS),

-        pomniki przyrody.

 

W granicach gminy Niechlów znajduje się fragment utworzonego w 1992 r. Obszaru Chronionego Krajobrazu „Dolina Baryczy” o łącznej powierzchni 44.125 ha. Chroni on fragmenty doliny Odry i Baryczy. Jest to obszar torfowo-bagienny, w znacznej części zalesiony. Rozlewiska rzek, liczne tereny podmokłe oraz rozległe łąki i zadrzewienia stwarzają dogodne warunki dla bytowania i gniazdowania licznych gatunków ptaków, w tym gatunków chronionych. OChK „Dolina Baryczy” obejmuje w gminie Niechlów prawie 1/3 powierzchni oraz równie rozległy dolinny łącznik ekologiczny pradoliny Kopanicy-Rowu Śląskiego.

 

Pojedyncze twory przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej

wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie nazywane są pomnikami przyrody. Na terenie Gminy Niechlów dotychczas ustanowiono 2 pomniki przyrody:

-        Dąb szypułkowy (Quercus robur) - Rozporządzenie Nr 9/98 Wojewody Leszczyńskiego z dnia 8 grudnia 1998 r. (Dz. Urz. Woj. Lesz. Nr 40 poz. 254),

-        Sosna pospolita (Pinus silvestris) - Rozporządzenie Nr 9/98 Wojewody Leszczyńskiego z dnia 8 grudnia 1998 r. (Dz. Urz. Woj. Lesz. Nr 40 poz. 254).

„Łęgi Odrzańskie” (kod obszaru: PLB020008) - obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO): Całkowita powierzchnia wyznaczonego obszaru to 17.999,4 ha, w tym na terenie Gminy Niechlów ustanowiony obszar zajmuje powierzchnię 2.471,3 ha. Obszar w większości pokrywają lasy liściaste 38%, siedliska łąkowe i zaroślowe 26% oraz siedliska rolnicze – 19%. Obszar stanowi fragment doliny Odry o długości 101 km, od Brzegu Dolnego do Głogowa, w przybliżeniu od km 290 do km 385, w granicach dawnej terasy zalewowej rzeki. Obejmuje też ujście Baryczy. Granica obszaru poprowadzona jest zgodnie z zasięgiem aktualnego terenu zalewowego wraz z planowanymi polderami. Obszar obejmuje siedliska nadrzeczne zachowane w międzywalu oraz najlepiej wykształcone lasy, łąki i torfowiska niskie poza jego obrębem. Duża część terenu jest regularnie zalewana. Obszar porośnięty jest lasami, głównie łęgami jesionowymi i wiązowymi, rozwijającymi się na glebach aluwialnych. Na obszarze przeważają dobrze zachowane płaty siedlisk, często są to starodrzewia ponad 100-letnie, z licznymi drzewami pomnikowymi. Lasy są eksploatowane. Liczne, pozostałe po dawnym korycie Odry starorzecza, są w różnych fazach zarastania. Można tu obserwować kolejne stadia sukcesyjne zbiorowisk związanych z dynamicznym układem doliny rzecznej, w tym także zbiorowisk szuwarowych, związanych ze starorzeczami. W dolinie znajdują się rozległe kompleksy wilgotnych łąk. Najbardziej na południe wysuniętą część obszaru tworzą tzw. Zielone Łąki koło Miękini. Jest to rozległy kompleks wilgotnych i świeżych łąk, częściowo użytkowany kośnie, oraz olsów i łęgów olchowych. Obszar odznacza się dużym bogactwem siedlisk rzadkich i zagrożonych, charakterystycznych dla doliny dużej rzeki nizinnej (11 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej), w tym oba typy bardzo dobrze zachowanych lasów łęgowych, zajmujących tu znaczną powierzchnię. Cennym elementem przyrody obszaru są łąki z interesującymi gatunkami roślin, szczególnie ważne dla bezkręgowców. Z uwagi na te walory terenu powołano tu także w identycznych granicach obszar siedliskowy o kodzie PLH020018.Obszar jest ostoją ptasią o randze europejskiej (E 53). Występuje tu co najmniej 14 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 2 gatunki z Polskiej Czerwonej Księgi, gnieździ się łącznie ok. 100 gatunków ptaków. W okresie lęgowym obszar zasiedla kania czarna (PCK) - około 4% populacji krajowej, muchołówka białoszyja - 2,5%-4% populacji krajowej, dzięcioł średni - około 3% populacji krajowej, kania ruda (PCK) - 1,5%-2% populacji krajowej, dzięcioł zielonosiwy - 1%-2% populacji krajowej, czapla siwa - 1,8% populacji krajowej, świerszczak - ponad 1% populacji krajowej oraz trzmielojad i srokosz - około1% populacji krajowej; licznie występuje także żuraw.

 

„Łęgi Odrzańskie” (kod obszaru: PLH020018) – specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS): Całkowita powierzchnia wyznaczonego obszaru to 20.223,0 ha. Cennym elementem przyrody obszaru są łąki z interesującymi gatunkami jak: goryczka wąskolistna Gentiana pneumonathe, kosaciec syberyjski Iris sibirica czy czosnek kątowaty Alliumangulosum. Bardzo bogata jest flora ostoi z licznymi gatunkami prawnie chronionymi oraz gatunkami rzadkimi i zagrożonymi, tak w skali całej Polski, jak i lokalnie (m.in. liczne są storczykowate). W rezerwacie Odrzysko występuje obfita populacja salwinii pływającej Salvinia natans i kotewki orzecha wodnego Trapa natans. Na terenie ostoi stwierdzono obecność 22 gatunków zwierząt z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG; ważne jest przede wszystkim występowanie kilku rzadkich gatunków bezkręgowców (motyli, chrząszczy i ważek) oraz rzadkich gatunków ryb (m.in. kiełbia białopłetwego i bolenia). Na uwagę zasługuje cenne zimowisko nietoperzy w podziemiach dawnego klasztoru w Lubiążu - jedno z największych stanowisk mopka na terenie południowo-zachodniej Polski. Obszar jest też ostoją ptasią o randze europejskiej (IBA PLB089). Występuje tu co najmniej 25 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Rady 79/409/EWG, w tym 7 gatunków osiągających liczebność kwalifikującą ostoję (tzw. Gatunki kwalifikujące: bielik, dzięcioł średni, dzięcioł zielono siwy, kania czarna, kania ruda, łabędź krzykliwy, muchołówka biało szyja) oraz 18 pozostałych gatunków (bocian biały, bocian czarny, bąk, bączek, błotniak łąkowy, błotniak stawowy, dzięcioł czarny, gąsiorek, kropiatka, jarzębatka, lelek, lerka, muchołówka mała, ortolan, trzmielojad, zielonka, zimorodek, żuraw). Łącznie w granicach ostoi gnieździ się ponad 100 gatunków ptaków. Obszar spełnia rolę bardzo ważnego korytarza ekologicznego.

 

      Zgodnie z dokumentem pn. „Inwentaryzacja przyrodnicza Gminy Niechlów” jednym z projektowanych form ochrony przyrody w gminie jest ekosystemowy rezerwat przyrody „Bełczańskie Starorzecza” o powierzchni 1 700 ha. Planowany do utworzenia rezerwat obejmuje 19-kilometrowy odcinek doliny Odry między Lubowem a Karowem. Dodatkowo na terenie gminy znajduje się jeszcze jeden projektowany rezerwat przyrody, tj. „Ujście Baryczy” – rezerwat florystyczny. Rezerwat zajmuje powierzchnię około 900 ha i obejmuje przyujściowy 7 – kilometrowy odcinek doliny Baryczy i przylegający do niego 2 – kilometrowy odcinek doliny Odry.

 

            Ze względu na brak własnych środków finansowych Gmina Niechlów do dnia dzisiejszego nie przeprowadziła inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest oraz nie opracowała programu usuwania azbestu. Środki pozyskane z Ministerstwa Gospodarki w znaczącym stopniu ułatwią gminie realizowanie tego zadania. Gmina pragnie aktywnie uczestniczyć w przedsięwzięciach związanych z ochroną środowiska. Do dnia dzisiejszego, w miarę własnych możliwości, zrealizowała kilka projektów które miały na celu ochronę środowiska. W szczególności były to:

- budowa oczyszczalni ścieków w miejscowości Niechlów w 2010 roku (środki własne oraz dotacja z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej),

- budowa kanalizacji w miejscowości Niechlów w latach 2010-2014 (środki własne oraz dotacja z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013)

- edukacja społeczeństwa przeprowadzona w formie Eko Pikniku w Niechlowie w 2012 roku (dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej)

Ponadto Gmina Niechlów dofinansowała i nadal wspiera finansowo przedsięwzięcia takie jak:

- dopłata do kosztów dowożenia ścieków dla gospodarstw domowych do oczyszczalni w Naratowie (2009-2014),

- dopłata do kosztów rekultywacji technicznej składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne we Wronowie (2012-2014),

- dofinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy (2013-2014).